Rize'yi Tanıyalım





Yüzölçümü: 3.922 km²
Nüfus: 365.938 (2000)
İl Trafik No: 53
Telefon Kodu: +90 464
İlçeleri: Rize (merkez), Ardeşen, Çamlıhemşin, Çayeli, Derepazarı, Fındıklı, Güneysu, Hemşin, İkizdere, İyidere, Kalkandere, Pazar.
İlgi Çekici Yerler: Andon ve Çamlık Orman İçi Dinlenme Yerleri, Ayder, Cimil, Çat, Başhemşin, Ovit ve Palovit Yaylaları, Ayder Kaplıcası, Andon ve Şimşirli İçmeleri, Rize, Çayeli ve Pazar (Kız Kulesi) Kaleleri, Kale-i Balâ, İslam Paşa, Gülbahar, Cafer Paşa Camileri.
Komşuları: Bayburt, Erzurum, Artvin, Trabzon

Rize:
Trabzon'un 75 km doğusunda, şişkin yeşil yastıklara benzeyen çay fideleriyle kaplı bir dağın eteğinde kurulmuştur. Bu tipik Karadeniz şehrindeki 16. yüzyıl İslam Paşa Camii ile Ceneviz kalesinin kalıntıları mutlaka görülmelidir.

Tüm yörenin harika panoramik manzarası Ziraat Parkı'ndan gözlemlenebilir. İyi kalite, renkli, yazlık, hafif dokumalar Rize bölgesine hastır. Yazın, Çay Festivali sırasında Karadeniz'in en iyi çayı buradan alınabilir.

Artık Atatürk Müzesi olan Mehmet Mataracı Konağı'nda Atatürk'e ait bazı eşyalar yanında, bölgeden çıkarılan etnoğrafik eserler de sergilenmektedir. Ardeşen'den sonra, yoldan içeri kısımlara Rize'den doğuya gidildiğinde, bir akarsuyun iki kıyısında kurulu güzel, küçük Canlıhemşin kasabasına ulaşılır. Yakınında, kano sporu için ideal olan Fırtına Vadisi, güzel Zir Kalesi ve Bizans döneminden kalma taş köprüler bulunmaktadır. İnişli yokuşlu Ayder çayırlıklarından geçerken, mevcut birçok kaplıcadan birinde dinlenebilinir. Dağa tırmanmayı sevenler için Kaçkar Dağları'na doğru burası en iyi başlangıç noktasıdır. Zümrüt diziler, dağcılar için Türkiye'nin en iyi örnekleridir, ve çok çaba gerektirir. Kaçkar Dizisi'nde güzel Kaçkar Dağları Milli Parkı yer almaktadır. Rize'nin güneyindeki dağlarda dünyaca tanınan besleyici Anzer balı ile bilinen Anzer köyü aynı zamanda botanik özelliği ve yürüyüşlere elverişliliği açısından hoş bir mekandır. Anzer ve İkizdere Yaylaları arasındaki İkizdere Kanyonu planör tarzı uçuş sporu için önemli bir noktadır. Aynı zamanda, buradan yöreyi kuşbakışı ile seyretmek mümkündür.

Rize'nin yanındaki Çayeli, Pazar, Ardeşen, Of ve Fındıklı kasabalarının hepsi astropikal iklimin kesif yeşilliklerinin ve geleneksel dağ evlerinin hakim olduğu yerlerdir. Çamburnu sahili çam ağaçları, göç ederken burada duraklayan pek çok kuş çeşidi ile dinlenmek ve fotoğraf çekmek için çok hoş bir alan yaratır.


MÜZE
• Rize Müzesi Adres: Rize Tel: (464) 214 02 35
• Etnografya Müzesi Adres: Müftü Mah. Kirazlık Sok. No:2 - Rize Tel: (464) 213 04 29
ÖNEMLİ GÜNLER

Kurtuluş Günleri
• Rize'nin Kurtuluşu Rize 2 Mart
• Çayeli'nin Kurtuluşu Çayeli 9 Mart
• Pazar'ın Kurtuluşu Pazar 10 Mart
• Ardeşen'in Kurtuluşu Ardeşen 12 Mart
• Fındıklı'nın Kurtuluşu Fındıklı 11 Mart

Mahalli Kutlama Günleri
• Atatürk'ün Rize'ye Gelişi Rize 17 Eylül



Rize'ye gelip de;
• Rize Kalesi'ni görmeden,
• Kale-i Bala'yı görmeden,
• Pazar- Kız Kulesi'ni görmeden,
• Ayder'de kaplıcaya girmeden,
• Dünyaca ünlü Anzer balını tatmadan,
• Çayeli'nde denize girmeden,
• İkizdere Çamlık'ta kuş gözlemeden,
• Laz böreği yemeden,
• Hamsili ekmek yemeden,
• Hamsi pilavı yemeden,
• Rize bezi almadan,
• Rize çayı almadan,
dönmeyin!


Rize Tarihi

Pontus Krallığı Döneminde SANNIKA Roma İmparatorluğu Döneminde Pontus Polemoniacus,Osmanlı Devleti ve Cumhuriyetin ilk dönemlerinde LAZİSTAN olarak anılan Rizenin bugünkü adının nereden geldiği yönünde farklı rivayetler vardır.Bir görüşe göre Yunancada da prinç anlamına gelen Rhizos ya da Rumcada dağ eteği anlamına gelen Rhiza sözcuklerin değişimine uğrayarak Rize oldugu seklindedir.Bir diger gorus ise Osmanlıca da kırıntı,dokuntu anlamına gelen RİZE kelimesinin aynen anlamıyla ilin adını aldıgıdır. Rize yazılı tarihine iliskin dolaysız bilgiler,Egede yasayan Miletoslu denizcilerin yoreye yaptıgı seferlerle baslar.M.Ö.670lerde Miletosların Karadeniz kıyılarında kurdukları kolonileri,Rizeye kadar uzattıkları biliniyor.Med ve Perslerin istilasına ugrayan bolge daha bu donemde İyonluların dolayısıyla Grek kulturunun etkisine girmistir.İlk caglarda Pontus Krallığının egemenligine giren Rize yoresi , 11.yya kadar İslami akımların etkisi dısında kaldı.11.da Buyuk Selcukluların yukselme doneminde Melikşahın (1072-1092) tüm Karadeniz kıyıları gibi Rizede once Bizans, daha sonra da Trabzon Rum Pontus İmparatorluguna katıldı.1461de Fatih Sultan Mehmet tarafından Trabzon ile birlikte Osmanlı sınırları içinde yeraldıgı biliniyor.19. yyın ikinci yarısında Trabzon eyaletinin bir sancak merkezi olan Batum ,Rusyaya bırakılınca Rize sancak merkezi oldu.1.Dunya Savası Ruslar tarafından isgal edilen Rize 2 MART 1918 de isgalden kurtuldu ve 1924de il merkezi oldu.



Coğrafya


Doguda Artvin,Guneyde Erzurum ve Bayburt , Batıda Trabzon ve Kuzeyde Karadeniz il sınırı olan Rize cok engebeli bir arazi yapısına sahiptir.Deniz kenarlarındaki dar vadi agızları hemen hemen hiç yoktur Yuksek rakımlı tepeler arasındaki en yuksek nokta olan kackar (3932m) yaz kıs kar tutar.Kackar dagının dogal yapısı bir cok kıs sporu yanında trekking ve dagılık için de topografyaya sahiptir.Dag kayagı için Kaçkarlar dogal bir pist gorunumundedir.
Rize ili toprakları Kuzey Anadolu kıyı daglarının yuksek kesimlerinden dogarak Karadenize dokulen irili ufaklı bir cok akarsu ile bolunur.En onemlileri Fındıklı Deresi,Buyukdere,Pazar Deresi,Karadere ,İyidere ve Fırtına Deresidir.Bu dereler cesitli yerlerde , selaleler ile suslenir,Alabalık cinsinin en iyileri bu derelerde yetisir.Rizedeki goller, dagların yuksek kesimlerinde buzulların asındırması neticesinde olusmus buzul gollerdir.Bu goller Çamlıhemsin ve İkizderenin sahip oldugu doga harikalarıdır.
Rizede kıslar ve yazlar ılık gecer.Yıllık sızaklık ortalaması +14 civarındadır.Bolge Türkiyenin en cok yagıs alan yeridir.Yılda m2 ye 2510 kg yagıs duser.Bu iklim ozeliklerine gore yorede Akdeniz bitkileri turuncgiller ve cay yetisir.
Ormanlar da en cok kayın,mese,kestane,ıhlamur ladin,kızılagac ve orman gulu bulunur.Ormanlarda kurt ,ayı,yaban domuzu,catal boynuzlu dag kecisi,hus tavuğu ve kuşlar bulunur,Bölge kus gözlemciliği için de uygun bir ortam oluşturur



EKONOMİ
İlçe ekonomisinde en büyük payı, çay tarımı alır. Bunun yanında balıkçılık, arıcılık, hayvancılık ve puro tütünü üretimi de yapılmaktadır. Çayın, halkın geçiminde bukadar önemli olması, yöredeki az kireçli toprağın bu bitki için ideal olmasından kaynaklanmaktadır. Şimdilerde ise yöremizde kivi üreticiliği yavaş yavaş yaygınlaşmaktadır. Kivi bitkiside yöremiz toprağında yetişebildiğinden halkımız alternatif tarim olarak kivi ye yonelmektedirler.


ÇAYCILIK :
Çay Bahçesi ve Müstahsiller.

Yöremizinin en önemli geçim kaynağı olan çay tarımı ilçemizdede önemli bir yer tutmaktadır.Çay tarımı 1944 yılında Örnek, Merdivenli, Kuzeyce, Sivrikale ve Subaşı köylerinde 50 dekarlık alanın çay tarımı için ayrılmasıyla başladı. Zamanımıza kadar büyük gelişmeler gösteren çay tarımı yörede fabrıkaların yapılmasına ve elde edilen ürünlerin burada işlenmesiyle bölgenin ekonomisine büyük katkısı olmuştur.Mayıs ayında başlayan çay tarımı sezonu boyunca bazan 3 bazen de 4 kere ürün alınmaktadır. Havaların soğumaması durumunda genellikle dördüncü ürün çay toplanmaktadır. Çay sezonu boyunca, bir yandan çay tarımı yapılırken bir yandanda fabikalarda sezonluk işçi olarak çalışılmaktadır.

Yöremizde devlete ait çay fabrikalarının yanısıra özel çay fabrikalarıda kurulmuştur. Bu fabrikalar çay sezonu süresince işçi çalıştırmaktadırlar.


BALIKÇILIK :
Çay tarımından başka ilçenin gelir getiren kaynaklarından biride balıkçılıktır.


HAMSİ:

Yöremizde olduğu gibi ilçemizdede Balıkçılık önemli bi geçim kaynağıdır. Genellikle kış boyunca balıkçılık devam etmektedir. Hamsi, palamut ve mezgit en çok rastlanan balık türleridir. Bu türlerin yanısıra başka balık türleride vardır. Son yıllarda Karedenizdeki kirlenme dolayısıyla türlerde azalma görülmektedir.
Balıkçılık zorlu bir uğraş olmasına rağmen yörede kış boyunca başka iş olanağı olmadığı için yapılmaktadır diyebiliriz. Gerçi yöre insanı için Balık ve özellikle hamsi önemli bir tüketim maddesidir. Yaz boyu tüketmek için bile salamurası yapılır. Balık yöremiz insanının vazgeçilmez besin kaynaklarından biridir.


ARICILIK :
Arı Kovanları

Yöremizin önemli geçimkaynaklarından biride arıcılıktır.Birçok köyümüzde arıcılık yapılmaktadır. Sahillerimizde rütübet oranının yüksek olması nedeniyle bu uğraş daha çok iç kısımlarda dağlık ve yaylalık alanlarda yapılmaktadır.


PURO TÜTÜNÜ ÜRETİCİLİĞİ :
Yöremizdeki bir başka gelir kaynağı ise Puro tütüncülüğü dur. Puro tütünü ilçeye özgü bir endustri bitkisidir ve Pazar adıyla anilan puroların yapımında kullanılır.Puro tütününü diğer tütünlerden ayıran eb büyük özellik yapraklarının 1 metre civarında oluşudur. Diğer tütünler gibi kıyılmayan bu tütün iç sargılık, dış sargılık ve dolguluk olarak üç aşamada kullanılır.


DİĞER :
Yöremizde, çaycılık, balıkçılık, puro tütünü ve arıcılığın dışında ekonomiye katkısı olan bir çok uygulama vardır. Bunlar hayvancılık, alabalık çiftlikleri, ticaret, sanayi, bankacılık, ormancılık ve diğer tarım türleri olarak sıralanabilir. Yöre insanı hayvancılığı, genellikle kendi süt ve süt ürünleri ihtiyacını karşılamak amacıyla yapmaktadır.